Poliamid

Syntetyczny materiał, który ma zdolność do szybkiego schnięcia i absorbowania niewielkiej ilości wilgoci, to poliamid. Doskonale nadaje się do ubrań sportowych, bielizny funkcjonalnej i kąpielówek. Można go spotkać również w płaszczach, swetrach czy koszulkach. Poliamid jest gładki i przyjemny w dotyku. Jest to także jeden z najbardziej odpornych rodzajów tkanin, jego rozerwanie wymaga sporo wysiłku.

Włókno poliamidowe wynalazł Amerykanin Carothers w 1928 roku, a produkcja komercyjna rozpoczęła się w 1938 roku (pod nazwą nylon 66 przez firmę DuPont). W Niemczech około tego samego czasu zaczęto eksperymentalnie produkować poliamid 6. Poza tymi najpopularniejszymi rodzajami w drugiej połowie XX wieku opracowano co najmniej 30 wariantów włókien poliamidowych. Surowcem wyjściowym dla wszystkich rodzajów jest ropa naftowa, z której powstają w procesie chemicznym. W 2014 roku światowa produkcja osiągnęła około 3,7 miliona ton. W Polsce nie znany jest żaden producent włókien poliamidowych z późniejszych lat.

Jakie są charakterystyczne właściwości włókien poliamidowych? Najczęściej wymienia się wysoką wytrzymałość na sucho i na mokro oraz dużą odporność na ścieranie w połączeniu z wysoką elastycznością. Ponadto możliwość trwałego plisowania i odporność na działanie czynników chemicznych, głównie zasad. Innymi zaletami są bardzo łatwa pielęgnacja (pranie, suszenie) i niska gęstość właściwa, duża objętość właściwa.

Każde pranie zwiększa trwałość tkanin lub dzianin z poliamidu. Częste pranie zaleca się szczególnie dla poliamidu 6 (silon, perlon, grilon). Wiele produktów jest nasączonych środkami przeciwko żółknięciu. Do kąpieli piorącej należy dodać dokładną ilość specjalnej chemii, na którą ten środek nie reaguje. W przeciwnym razie tkanina lub dzianina po wielokrotnym praniu szarzeje. Temperatura żelazka nie może przy produktach z czystego poliamidu przekraczać 120 °C. Ewentualne objawy nadwrażliwości skóry ludzkiej podczas noszenia produktów z poliamidu nie są spowodowane właściwościami włókna, lecz barwnikami, resztkami środków piorących i podobnymi.

Istnieją również włókna aramidowe. Aramid to skrót od związków aromatycznych poliamidów. Związek powstaje poprzez połączenie struktur aromatycznych z łańcuchem poliamidowym, przy czym co najmniej 85% grup aramidowych musi być bezpośrednio połączone z dwoma pierścieniami aromatycznymi. Aramid został opracowany przede wszystkim jako włókno odpornościowe na wysokie temperatury. Tak zwane meta-aramidy (m-aramidy) mają temperaturę topnienia powyżej 400 °C, są odporne na wiele chemikaliów, elastyczne, łatwe do przetworzenia w produkcji tekstyliów. Najbardziej znaną marką jest Nomex. Następnym stopniem rozwoju są para-aramidy (p-aramidy), produkowane od lat 70. XX wieku, np. pod marką Kevlar lub Twaron. Te włókna osiągają nadzwyczajnie wysoką wytrzymałość na rozciąganie przy niskiej masie właściwej, porównywalną tylko z włóknami węglowymi. Wadą jest niewielka odporność na działanie światła i łatwe naładowanie elektrycznością statyczną.