Gdzie jest północ, a gdzie południe? Wschód? Zachód? Takie rzeczy trudno ocenić bez żadnych pomocy czy narzędzi, można jedynie intuicyjnie. Pytanie o nawigację nurtowało już starożytne cywilizacje. To właśnie problem ten doprowadził do wynalezienia kompasu. Kompas to urządzenie, które dzięki zmagnetyzowanej igle utrzymuje swoją pozycję, wskazując na północ. Na dnie naczynia z płynem narysowana jest róża kompasowa określająca pozostałe strony świata. Pierwszym kompasem był prawdopodobnie kawałek magnetytu położony na niemagnetycznej podstawce umieszczonej w naczyniu z wodą. Tak przynajmniej opisują go zapiski z IV wieku z Chin.

Igła i listek

W przyrodzie funkcję kompasu może symulować zwykła igła. Po potraktowaniu bawełną, igła się magnesuje, stając się wskaźnikiem. Umieszczamy ją na przykład na liściu i wkładamy na spokojną wodną powierzchnię. Zmagnetyzowana igła wskaże północ. Istnieje wiele podobnych alternatyw - najprościej jednak mieć kompas przy sobie. Jest mały, lekki, można zawiesić go na szyi lub schować do kieszeni. Bez przesady można go uznać za najlepszego towarzysza w nawigacji w przyrodzie, orientacji na mapie i ustalaniu kierunku. Istnieje kilka form i wersji, nawet nowoczesne kompasy nie polegają tylko na polu magnetycznym ziemi, tak jak ich poprzednicy.

Kompas i busola

Udoskonalona wersja kompasu to busola. Praktycznie to to samo. Wciąż jest tu igła z różą kompasową na dnie, która wskazuje północ. Wciąż jest to mniejszy przedmiot w niemagnetycznym opakowaniu zalany olejem lub inną substancją. Pomimo tego, busola jest lepszym towarzyszem. Czeski wynalazca Josef Ressel bardzo martwił się nawigacją w przyrodzie. Ciągłe śledzenie mapy i utrzymywanie kursu chciał uprościć, dlatego wynalazł busolę. Jej zasadą jest kompas osadzony na plastikowej płytce, w której centrum znajduje się duża strzałka. Ta strzałka służy do określania i śledzenia azymutu. Azi... czego?

Użycie busoli

Azymut to kąt orientacyjny, który tworzy określony kierunek od kierunku północy. Za jego pomocą możemy na busoli śledzić kierunek, jaki wyznaczyliśmy sobie na mapie. Dzięki tej orientacyjnej zalecie, z busolą i mapą możemy dotrzeć niemal wszędzie. Ograniczą nas jedynie nasze siły i możliwości. Jak sprawdzić azymut? Orientujemy mapę zgodnie z północą, potem za pomocą naszej pozycji i północy określamy azymut punktu, do którego chcemy dotrzeć. Azymut jest pokazany na obrotowym mocowaniu kompasu. Kiedy będziemy trzymać igłę w przegródce na dnie busoli, dotrzemy do punktu, który chcemy osiągnąć.

Kompas czy busolę?

Zależy to od tego, czego potrzebujemy. Do klasycznej orientacji, gdy chcemy wiedzieć, gdzie jest północ a gdzie południe, wystarczy nam kompas. Jest trochę mniejszy niż busola i do tego celu w pełni odpowiedni. Z drugiej strony, jeżeli zamierzamy biegać biegi na orientację lub chodzić po przyrodzie według mapy, lepiej sprawdzi się busola. Oprócz lepszej orientacji i określania azymutu, jest zazwyczaj wyposażona w lupę i inne akcesoria, które bardziej zaawansowanych z nas na pewno ucieszą.