Bawełna

Bawełna (Gossypium) to rodzaj dwuliściennych roślin z rodziny malwowatych, z dużymi żółtymi, później purpurowymi kwiatami i torebkami nasiennymi. Najwyższej jakości bawełnę daje Bawełna kosmata, która jest uprawiana jako roślina jednoroczna, czasami jako krzew dwuletni. Ten krzew osiąga wysokość od 1,5 do 3 m. Na krzewie wyrastają torebki nasienne, w których znajdują się nasiona, z których powstają włókna bawełny.

Torebka osiąga wielkość orzecha włoskiego. Po dojrzeniu torebka pęka i uwalniają się z niej kłęby bawełny, które zbiera się ręcznie lub za pomocą kombajnów. Po dojrzeniu z bawełny muszą zostać usunięte nasiona. Następnie sortuje się je według długości uzyskanych włókien. Bardzo krótkie włókna używane są w grubszych przędzach, papierze lub jako surowiec wyjściowy do produkcji regenerowanego jedwabiu.

Bawełna należy do najważniejszych i najstarszych surowców tekstylnych. Chińczycy znali bawełnę już 2500 lat p.n.e. Krajem, z którego bawełna rozprzestrzeniła się na świat, są jednak prawdopodobnie Indie. W wieku XVI Arabowie przywieźli ją na Sycylię i południe Półwyspu Iberyjskiego. Hiszpanie później przywieźli ją do Meksyku. Początkowo bawełna była używana wyłącznie do odzieży bogatych Azteków. W czasach wojennych z bawełny produkowano pikowane tkaniny, które zachwycały Hiszpanów. Zastępowali nimi niewygodne koszule druciane, gdyż gruba tkanina lepiej zabezpieczała przed strzałami.

Na początku XVI wieku azteccy kupcy zaczęli eksportować bawełniane tkaniny do Stanów Ameryki Północnej, a sama uprawa bawełny trafiła do dzisiejszych Stanów Zjednoczonych dopiero w XVII wieku z brytyjskich antypodów. Europejski rynek tekstylny przez długi czas zdominowany był przez wełnę i len. W 1764 roku w Anglii wynaleziono maszynę przędzalniczą, która zainicjowała rozwój bawełny jako konkurencji dla wełny na lokalnym rynku. W 1785 roku powstał pierwszy mechaniczny warsztat do produkcji tkanin bawełnianych. Na początku XX wieku z bawełny produkowano 80% wszystkich tkanin używanych na świecie. Dziś stanowi 50% wszystkich tkanin, wełna zaś tylko 4% światowego rynku tekstylnego.

Bawełna to włókno pochodzenia nasiennego. Po przekwitnięciu bawełna tworzy owoce - torebki nasienne, które osiągają wielkość orzecha włoskiego. Torebka zawiera nasiona pokryte delikatnym puchem - włóknami bawełnianymi. Podczas dojrzewania torebki pękają i uwalniają się z niej kłęby bawełny, które zbiera się ręcznie lub za pomocą kombajnów. Po zbiorze włókna oddzielane są od nasion na odziarniaczach. Następnie sortuje się je według długości uzyskanych włókien. Bardzo krótkie włókna używane są w grubszych przędzach, papierze lub jako surowiec wyjściowy do produkcji regenerowanego jedwabiu. Kolor włókien bywa biały, mogą mieć żółtawy, różowawy, brązowawy lub inny odcień.