Nazwa a w ogóle samo słowo „Herbata“ wywodzi się z chińskiego dialektu (mandaryńskiego i kantońskiego). Jest to napój przygotowywany poprzez parzenie liści herbaty w gorącej wodzie i często podawany jako środek społeczny lub jako zdrowa forma picia (niesłodzona zielona herbata może być pita cały dzień zamiast przesłodzonych napojów gazowanych).

Z czego można zaparzyć herbatę?

Nawet najmniejsze dziecko wie, że herbata pochodzi z liści herbacianych i wystarczy je zalać wodą, ale przygotowanie herbaty zielonej i ziołowej jest często specyficzne, jeśli chcemy uzyskać z niej najlepsze rezultaty – wystarczy, że pomylisz się o kilka stopni podczas przygotowywania zielonej herbaty i staje się ona mocno gorzka.

W przyrodzie można znaleźć wiele innych produktów odpowiednich do herbaty: mamy tu dziką różę (świetne źródło witaminy C przez cały rok), czarny bez, rokitnik, brzozę, pokrzywę, lipę, … To jednak dotyczy tylko sezonu, tak jak większości drzew, roślin i ziół w naszym kraju, na szczęście mamy też drzewa iglaste (świerk, jodła i sosna, które każdy rozpozna, a ponadto – posiekane igły zapewniają świetną orzeźwiającą i zdrową herbatę). Herbaty z kory można przygotować o każdej porze roku (dąb, wierzba, …).

Jaka herbata jest najzdrowsza i jakie mają właściwości zdrowotne?

Sytuacja w Czechach jest obecnie dość trudna: te przepisy i regulacje dotyczące wprowadzania herbat na rynek są tu stosowane. Obecnie reguluje to ustawa nr 110/1997 Dz.U., z późniejszymi zmianami. Ogólne oznakowanie żywności reguluje rozporządzenie nr 113/2005 Dz.U., a szczegółowe zasady dotyczące herbaty są zawarte w rozporządzeniu nr 330/1997 Dz.U., z późniejszymi zmianami.

Problem polega na tym, że podobnie jak w przypadku innych gotowych produktów, często nie otrzymujemy pełni wrażeń. Producent może nazwać herbatę „owocową“ nawet wtedy, gdy prawdziwych owoców jest tam minimalna ilość. Zazwyczaj zawiera tanie składniki (jabłka, dziką różę, …), a następnie kilka procent produktu oryginalnego i wszystko jest aromatyzowane, aby jakoś smakowało (Malinowa herbata zawiera u nas zazwyczaj 1% malin!). Jeśli tylko możecie, spróbujcie zebrać własne składniki!

Pozytywny wpływ (głównie zielonej) herbaty na zdrowie człowieka jest znany i udowodniony od dawna. Zauważono to już w przeszłości: wspiera serce, leczy kaca, działa jako środek pobudzający, łagodzi pragnienie, poprawia trawienie, działa kojąco na nerwy, wspiera układ moczowy i pracę mózgu, … Zielona herbata ma także wiele nieudowodnionych efektów: ma pomóc w przypadku Alzheimera, Parkinsona, chronić przed rakiem, leczyć stwardnienie, zapobiegać wolnym rodnikom (procesy oksydacyjne), wspierać spalanie tłuszczu (5 filiżanek dziennie = dodatkowe 70–80 kalorii).

W Japonii prowadzono badania na ten temat i stwierdzono, że osoby pijące zieloną herbatę miały o 16% mniejsze ryzyko przedwczesnej śmierci oraz o 26% mniejsze ryzyko chorób serca. Paradoksalnie, w Azji ludzie często palą, ale prawie nie ma tu chorób serca, co przypisywane jest właśnie zielonej herbacie (wypija się tu co najmniej 1,2 litra dziennie).

Jakie rodzaje herbat są obecnie dostępne na rynku?

Herbaty są podzielone według rodzaju przetwarzania na cztery grupy:

• Herbaty białe – uprawia się je w cieniu, aby ograniczyć zawartość chlorofilu.
• Herbaty zielone – ich utlenianie jest minimalne.
• Herbaty półzielone – poddawane są utlenianiu i muszą być zbierane w optymalnym momencie.
• Herbaty czarne – liście są rozdrobnione i długo utleniają się w wilgotnym środowisku. Herbaty czarnej powinno się pić tylko kilka filiżanek dziennie (maksymalnie cztery!).