Nylon

Nylon to nazwa dla grupy syntetycznych polimerów, termoplastów. Podstawowy łańcuch tych polimerów jest zbudowany z wiązań peptydowych, dlatego są często nazywane poliamidami. Nylon jest pierwszym syntetycznym polimerem i pierwszym syntetycznym włóknem, które zostało wyprodukowane bezpośrednio z węgla, wody i powietrza i które odniosło sukces komercyjny. Ponieważ nazwa nylon nie jest chroniona, producenci używają jej w handlu nie tylko dla pierwotnej grupy poliamidów 6.6, ale dla wszystkich rodzajów włókien poliamidowych.

W 1930 roku odkryto w laboratoriach firmy DuPont w USA polimer, który można było przeciągnąć na włókno, ale miał niską temperaturę topnienia. Doktor Wallace Hume Carothers, lider w laboratorium, przeprowadził eksperymenty z około 100 związkami amidowymi, z których jeden – poliamid 6.6 – miał odpowiednie wartości (np. temperatura topnienia około 260 °C), i ten w lutym 1935 został przez firmę DuPont opatentowany. Istnieją różne wersje co do pochodzenia nazwy wynalazku na nylon (najczęściej jest to skrót od angielskiego wyrażenia New York London, czyli po polsku Nowy Jork Londyn, inna wersja to akronim od Now You Look, Old Nipponese!, odnoszący się do ówczesnej wojny między Japonią a USA), pewne jest tylko, że nylon nie jest chroniony jako znak towarowy. W krajach anglosaskich nazwa nylon zaczęła być używana jako zbiorcze określenie dla liniowych alifatycznych poliamidów.

Nylonowe włókno początkowo (od 1938 roku) używano do szczeciny szczotek i podobnych przedmiotów. Pierwsze 5 milionów nylonowych pończoch sprzedano w maju 1940 roku w ciągu kilku godzin i nylonki natychmiast stały się synonimem wysokiej jakości i praktycznych produktów pończochowych. Produkcja europejskiego i azjatyckiego „nylonu” rozpoczęła się 5–10 lat później, pod inną nazwą i zazwyczaj z innego związku wyjściowego niż poliamid DuPonta. Na przykład niemiecki perlon (1943) lub czeski silon (1947) i co najmniej dziesięć innych produkowane są z kaprolaktamu jako poliamid 6 w przeciwieństwie do nylonu (poliamid 66 z soli AH).

W latach pięćdziesiątych opracowano nylonowe włókna do kordów oponowych i pasowych oraz specjalne włókno zszywane do dywanów. W 1960 roku wprowadzono produkcję tzw. ciągłych objętościowych włókien formowanych (BCF), z których dziś produkowane jest ponad połowa tekstylnych pokryć podłogowych. W latach sześćdziesiątych pojawiły się aramidy (nomex, kevlar), które również bazują na bazie poliamidowej, na początku lat 70. wyjątkowo odporna żywica (zytel), a w latach 80. filament z poliamidu 6.6 na pończochy o delikatności 10 denierów. Światowa produkcja włókien poliamidowych mimo wszystkich innowacji technicznych w 2007 roku pozostała na poziomie 4 milionów ton z 1990 roku. Nylon pod względem ilości został dawno wyprzedzony przez poliester (bardziej uniwersalne zastosowanie w sektorze tekstylnym) i później także przez polipropylen (znacznie tańsza produkcja). Koszty produkcji poliamidów są dwukrotnie większe niż w przypadku poliestru i w przypadku poliamidów nie rozwiązano definitywnie problemów ekologicznych związanych z gazem podtlenkowym, który podczas produkcji uwalnia się do atmosfery.