Jakie główne zmiany wprowadzi nowa ustawa o broni?

Jeśli należysz do społeczności strzeleckiej, prawdopodobnie nie umknęła Ci informacja, że w kwietniu tego roku przyjęto nowelizację ustawy o broni, która wejdzie w życie 1.1. 2026. Przypomnijmy sobie najważniejsze zmiany, które przyniesie posiadaczom pozwolenia na broń.

Od 2003 roku obowiązuje ustawa nr 119/2002 Dz.U. o broni palnej i amunicji (ustawa o broni), która była kilkakrotnie nowelizowana w związku z aktualną sytuacją. Od 1 stycznia 2026 roku wejdzie w życie ustawa 90/2024 Dz.U., której główne elementy podsumujemy w tym artykule. To opóźnienie w wejściu w życie jest istotne dla przystosowania Centralnego rejestru broni i przygotowania aktów wykonawczych.

Nowa ustawa o broni jest opracowana jakościowo i przynosi wiele pozytywnych zmian i uproszczeń. Jedną z głównych cech jest nowe nazewnictwo i podział grup uprawnień do posiadania broni (legitymacji), licencji na broń oraz kategorii broni i amunicji, które są znacznie bardziej przejrzyste i nie tworzą takiego chaosu jak obecna wersja, gdzie nazwy często się pokrywają.

Jeśli dodatkowy posiadacz zostanie wpisany do CRZ, może spokojnie udać się z twoją bronią na strzelnicę.

Ponadto znajdziesz tutaj kilka nowych elementów i usprawnień, takich jak digitalizacja lub pojęcie „drugorzędny posiadacz broni”. I oczywiście również kilka bardziej kontrowersyjnych punktów, o których musimy wspomnieć. Ogólnym pozytywem jest jednak, że udało się zachować pierwszy punkt wstępnych postanowień: „§ 1, (1) Prawo do nabywania, posiadania i noszenia broni jest zagwarantowane na warunkach określonych w tej ustawie.” Ten punkt był zagrożony podczas przygotowywania ustawy, a jego zachowanie można obecnie uznać za małe zwycięstwo.

Wskazówka: Jeśli wolisz słuchać, niż czytać, polecamy nasz film, który również omawia nową ustawę o broni.

Pozwolenie na broń i jego grupy

Aktualna sytuacja:

W aktualnym brzmieniu ustawy rozróżniamy grupy pozwolenia na broń A, B, C, D i E. Pozwolenie na broń może uzyskać osoba, która spełnia następujące warunki:

• ma miejsce pobytu na terenie Czech,
  
• spełnia ustawowy określony wiek,
  
• jest zdolna do czynności prawnych,
  
• spełnia warunki dotyczące zdrowotnej i zawodowej zdolności
  
• jest osobą niekaraną i niezawodną.
  

Co się zmieni:

Pierwsza zmiana dotyczy nazewnictwa. Pozwolenie na broń będzie teraz nazywane uprawnieniem na broń. Uprawnienie na broń będzie miało tylko dwie grupy:

• Ogólne pozwolenie na broń: obejmuje dotychczasowe grupy pozwolenia na broń A, B i C, czyli kolekcjonerstwo, sport i łowiectwo.
  
• Rozszerzone uprawnienia do posiadania broni: obejmuje grupy ZP D i E - czyli wykonywanie zawodu oraz ochronę życia, zdrowia i mienia. Te uprawnienia do posiadania broni zawierają również ogólne uprawnienia do posiadania broni.

Kategorie broni i amunicji

Obecna sytuacja:

Zgodnie z obecnym prawem o broni, dzielimy broń i amunicję na kategorie A, A-I, B, C, C-I i D oraz amunicję, która nie jest zakazana.

Co się zmieni:

Nowe nazewnictwo kategorii opiera się na dyrektywie europejskiej i ma na celu uproszczenie obecnej klasyfikacji oraz nadanie jej logicznego ram.

Broń wymagająca pozwolenia na broń:

• R1 - broń zakazana (systemy broni zapalającej, systemy laserowe, broń na amunicję, podstępna broń, broń pułapki, broń automatyczna); 
  

• R2 - broń na wyjątek (samopowtarzalna broń przekonwertowana z samoczynnej, broń z magazynkiem ponad limit, długa broń, która po złożeniu kolby skraca się poniżej 600 mm); 
  

• R3 - broń na pozwolenie na zakup (krótkie samopowtarzalne bronie palne, długie bronie z pojemnością większą niż 3 naboje, krótkie samopowtarzalne bronie palne, pistolety sygnałowe powyżej 16 mm);
  

• R4 - broń na zgłoszenie – (samonabijające, powtarzalne i jednostrzałowe broń palna niewymienione w innych kategoriach).
  

Broń podlegająca obowiązkowemu zgłoszeniu:

• PO – (straszaki, broń sygnałowa do 16 mm, broń zdezaktywowana, broń gazowa ponad 6,35 mm z wyjątkiem broni paintballowej).

Bronie niezgłoszone:

• NO – broń historyczna, urządzenia ekspansyjne, broń gazowa do 6,35 mm, broń do paintballu i airsoftu).

Licencja na broń

Obecna sytuacja:

Licencja na broń jest dokumentem publicznym, który uprawnia osobę prawną lub fizyczną do nabywania własności i przechowywania broni lub amunicji w zakresie uprawnień określonych dla poszczególnych grup licencji na broń. Licencje na broń są rozróżniane według powodów użytkowania broni lub amunicji i zakresu uprawnień na grupy A-J.

Co się zmienia:

Podobnie jak w przypadku uprawnień do posiadania broni i kategorii broni, uproszczona zostanie również klasyfikacja grup licencji na broń. Nowelizacja ustawy będzie rozróżniać tylko te 3 grupy:

• ZL1 - ogólnie obejmuje działania dotychczasowych licencji A do E, 
  
• ZL2 - obejmuje głównie działalność dotychczasowych licencji od F do J, 
  
• ZL3 - nowa specjalistyczna licencja na jednorazowe niekomercyjne wykonanie działalności, która w inny sposób jest licencjonowana, przez upoważnioną osobę fizyczną – na przykład samodzielne wytwarzanie broni lub kolekcjonerstwo obejmujące broń kategorii R1.

Broń i amunicja zostaną podzielone na bardziej przejrzyste kategorie.

Drobne zmiany w egzaminie na kwalifikacje zawodowe

Podstawowe warunki, które musi spełnić wnioskodawca o wydanie pozwolenia na broń, nie ulegną zasadniczym zmianom i powinny być tylko szczegółami. Nowością będą jednak środki odwoławcze na wypadek sporu między wnioskodawcą a egzaminatorem. Wnioskodawca, który nie zdał egzaminu, będzie miał możliwość złożenia protestu.

Wiek graniczny uzyskania pozwolenia na broń

Obecna sytuacja:

Minimalny wiek uzyskania pozwolenia na broń grupy A, D i E to 21 lat, dla grup B i C to 18 lat. Istnieje jednak kilka wyjątków, które zmiana prawa obejmie. Pozwolenie na broń grupy B można wydać również osobie powyżej 15 lat, która jest członkiem stowarzyszenia zajmującego się działalnością sportową. Pozwolenie na broń grupy C może uzyskać uczeń szkoły średniej lub zawodowej powyżej 16 lat, gdzie nauczanie myślistwa jest częścią programu nauczania. Istnieje również wyjątek dla grupy D, czyli 18 lat dla uczniów średniej szkoły zawodowej, gdzie w programie nauczania uwzględniono edukację z zakresu rusznikarstwa i amunicji.

Co się zmieni:

Zostaną dostosowane granice wiekowe wymagane do uzyskania uprawnień do posiadania broni. Dla ogólnych uprawnień do posiadania broni minimalny wiek wyniesie 18 lat, ale może je również uzyskać osoba powyżej 15 lat, która jest uczniem szkoły średniej na kierunku obejmującym naukę myślistwa, rusznikarstwa lub kierunku, który obejmuje posługiwanie się bronią, a także członkowie stowarzyszenia zajmującego się działalnością sportowo-strzelecką posiadającego licencję na broń. Minimalny wiek do uzyskania rozszerzonej licencji pozostanie na poziomie 21 lat.

Zdolność zdrowotna

Aktualna sytuacja:

Okres ważności pozwolenia na broń wynosi obecnie 10 lat. Na podstawie orzeczenia o zdolności zdrowotnej można je wydać również na okres krótszy niż 10 lat.

Co się zmieni:

Zdolność zdrowotna do posiadania pozwolenia na broń będzie odnawiana co 5 lat, a będzie można ją wydać na krótszy okres. Osoba, która nie będzie w stanie bezpiecznie posługiwać się bronią z powodu ustawowo zdefiniowanej choroby lub stanu, zostanie uznana za niezdolną zdrowotnie.

Uprości się również warunek nieskazitelności. Okres, po którym osoba prawomocnie skazana za przestępstwo stanie się nieskazitelna, nie będzie już zależał od konkretnego przestępstwa, lecz od wysokości nałożonej kary.

Pozwolenie na broń, dokumenty do wszystkich broni... od 2026 roku nie będziecie potrzebować żadnych kart.

Digitalizacja agendy broni

Jednym z głównych punktów nowej ustawy o broni jest digitalizacja dokumentacji dotyczącej broni. Kartki pozwolenia na broń oraz dowodu rejestracyjnego broni zostaną zniesione, a wszystkie uprawnienia będzie rejestrować policja w Centralnym Rejestrze Broni. 

Posiadacz będzie miał możliwość uzyskania wykazu swoich uprawnień z elektronicznej ewidencji - zazwyczaj w Czech Point.

Drugorzędny posiadacz

Nowym elementem jest pojęcie "dodatkowego posiadacza". Właściciel broni (jako jej główny posiadacz) będzie mógł wpisać do Centralnego Rejestru Broni dodatkowego posiadacza (np. żonę/męża czy krewnego). Dzieje się to zawsze za zgodą dodatkowego posiadacza. Następnie może on bez problemu używać broni, np. na strzelnicy.

Posiadacz dodatkowy musi oczywiście mieć odpowiednie uprawnienia do broni. Jeśli one wygasną lub zostaną odebrane, policja jest zobowiązana poinformować o tym głównego posiadacza broni.

Załatwienie będzie możliwe wszędzie

Dla wielu posiadaczy zezwoleń na broń dużą ulgą będzie fakt, że nie będą musieli załatwiać spraw związanych z bronią na Komendzie Wojewódzkiej według miejsca stałego zameldowania, ale w dowolnym oddziale policji ds. broni (OSZBM - Wydział Usług ds. Broni i Materiałów Bezpieczeństwa).

Jeśli nie zdążysz przedłużyć

Kolejną przyjemną nowością jest, że posiadacz zgodnie z nowelizacją nie straci pozwolenia na broń w przypadku, gdy nie dostarczy na czas zaświadczenia lekarskiego o zdolności zdrowotnej. Policja jedynie zabezpieczy broń, dopóki tego zaświadczenia nie dostarczy.

Te mniej przyjemne zmiany

Jak to bywa, nie wszystkie zmiany są całkowicie pozytywne i kilka przeszkód przedostało się również do nowelizacji ustawy o broni:

Obowiązkowe zgłaszanie podejrzanych transakcji

Nowelizacja nakłada na handlowców obowiązek zgłaszania wszelkich podejrzanych transakcji. Za niezawiadomienie grożą kary w wysokości do 500 000 Kč. Nadal jednak nie istnieje jednoznaczna definicja, co dokładnie oznacza termin „podejrzana transakcja” i w jaki sposób organ administracyjny będzie sprawdzał i udowadniał, że chodziło o taką transakcję.

LEX opowiada się za zmianą procesów oceny w ramach Centralnego Rejestru Broni, aby uniknąć obciążenia pracowników SKPV (Służba Kryminalnej Policji i Śledztwa) oraz w maksymalnym stopniu zapobiec zbędnym kontrolom. Ponadto apeluje o zmianę nazewnictwa, aby negatywnie nacechowane słowo „podejrzany” zostało w idealnym przypadku zastąpione neutralnymi wyrazami „ponadprzeciętny” lub „nietypowy”, a legalni posiadacze nie byli automatycznie postrzegani jako podejrzani.

Jest to prawdopodobnie jeden z kroków, który reaguje na tragiczne wydarzenia przypadków morderstw w Klánovickim lesie i na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w grudniu 2023. W danym przypadku, jednak jeszcze nie były znane wnioski z dochodzenia i nie było jasne, czy rzeczywiście doszło do awarii systemu i czy środki naprawcze zmieniłyby sytuację.

Sugestie OVM

Kolejnym z problematycznych punktów nowelizacji ustawy jest możliwość policji zabezpieczenia broni na podstawie zgłoszenia organu władzy publicznej (do których należą np. urzędy wojewódzkie, ministerstwa, magistraty, ale także szkoły), który zgłosi, że posiadacz stanowi zagrożenie dla porządku wewnętrznego lub bezpieczeństwa. Również w tym przypadku brakuje jednoznacznych definicji i powstaje tutaj potencjalne pole do nadużyć, korupcji lub niepotrzebnego nękania legalnych posiadaczy broni.