Jak wybrać odpowiednią płachtę lub plandekę?

Aby człowiek (i całkiem zrozumiale również ten nowoczesny) przetrwał w przyrodzie, w zasadzie nie potrzebuje aż tak wiele… Schronienie, wodę, ciepło / ogień i jedzenie. Jak widzimy, twoje zakwaterowanie ma odrębną kategorię i nie jest to przypadek – nawet jeśli dziś istnieją miejsca, gdzie człowiekowi najczęściej brakuje wody, naprawdę może się zdarzyć, że niektórzy turyści lekceważą swoje zakwaterowanie i tracą na komforcie (i dziękują Bogu, że tylko na wakacjach, a nie na zdrowiu…). Dobra płachta (czy raczej dwie) zapewni wam jednak, że będziecie mogli zbudować swoje własne schronienie, gdzie i kiedy tylko zechcecie!

Podczas gdy namioty zazwyczaj mają tendencję do wyróżniania się swoim kolorem (co ma pewne zalety na przykład przy ratownictwie), większość ludzi wybiera plandekę w takim kolorze, aby jak najlepiej wtapiała się w otoczenie, do którego się udają, aby dosłownie stopiła się z lasem / tym miejscem i stała się jego częścią (razem z wami w środku).

Ona nie musi koniecznie dotknąć cię akurat katastrofa, abyś docenił wysokiej jakości brezent lub plandekę – z pewnością w podróży chowasz pod nią także rowery i samochody, aby nie padało na nie. Może być używana jako zamiennik peleryny przeciwdeszczowej dla całej grupy zgromadzonej wokół ogniska, a jak się wkrótce przekonasz, jest jeszcze naprawdę ogromna ilość innych zastosowań.

Jeśli chodzi o czas spędzony w lesie, jedną z najlepszych rzeczy, które można mieć, to dobra plandeka. Ale jak ze wszystkimi narzędziami dookoła was – trzeba mieć naprawdę bardzo dobre pojęcie, jak z niej korzystać, aby osiągnąć maksymalną wydajność. Dotyczy to tym bardziej plandeki, ponieważ można ją uformować w setki różnych kształtów.

Ludzie, którzy po raz pierwszy wybierają się do lasu, prawdopodobnie lepiej zrobią, zaopatrując się również w przyzwoity namiot i powoli eksperymentując z płachtą oraz studiując możliwości jej zastosowania w swoim konkretnym środowisku i w terenie. Zdecydowanie nie kupujcie od razu płachty czy dwóch jako pierwsze, ponieważ są one przeznaczone dla bardziej zaawansowanych obozowiczów i aby osiągnąć maksymalny komfort w podróży, konieczne będzie najpierw zdobycie pewnych doświadczeń z nimi (spanie w ogrodzie to idealny test, a wszystko poza słonecznymi warunkami jest jeszcze lepsze, ponieważ daje możliwość eksperymentowania z płachtą/płachtami – można na przykład ustawić jedną od strony, z której pada deszcz, ...).

Jak wybrać płachtę?

Przy wyborze optymalnej plandeki dla siebie pamiętaj głównie o tych czynnikach:

• Idealna / maksymalna waga – wszystkie namioty i plachty są zazwyczaj dość lekkim wyposażeniem (dla jednej-dwóch osób typowo ważą coś około kilograma), ale kiedy ma się dodatkowy sprzęt w plecaku i dwa namioty, to oczywiście waga wzrasta. Dla wygody nie ma sensu nosić cięższych rzeczy, skoro namiot o dobre ćwierć kilo lżejszy spełni tę samą funkcję…

• Materiał i jego kolor – dzisiaj płachty z materiałów skórzanych lub jakichś tkanin są rzadko spotykane, ponieważ zazwyczaj stosuje się włókna syntetyczne. Jeśli chodzi o kolor, to klasyczny wzór maskujący jest najbardziej odpowiedni do zlewania się z lasem. Kto jednak planuje używać jej także w celach sygnalizacyjnych, z pewnością wybierze jaśniejszy odcień. Z praktycznego punktu widzenia, im ciemniejsza płachta, tym szybciej wyschnie, gdy jest mokra.

• Maksymalna/minimalna liczba osób – to proste, im więcej osób, tym dłuższą i większą płachtę będzie trzeba. Istnieje jednak pewna maksymalna wielkość, po przekroczeniu której bardzo trudno i niewygodnie jest manipulować płachtą, zwłaszcza w polowych warunkach leśnych zarośli i dwumetrowych pokrzyw. Warto więc zastanowić się, czy na wakacje zamiast jednej gigantycznej płachty o rozmiarze 10 x 15 metrów nie wystarczą dwie mniejsze 6 x 4 metrów. Krótko mówiąc, im większa płachta, tym więcej osób można zadowolić dostępną przestrzenią, ale tym trudniej będzie ją później zainstalować, zamocować na miejscu i ostatecznie zdemontować.

• Dalsze wasze ewentualne specjalne wymagania (uchwyty, oczka, dodatkowa obszyta wersja, ...) – w zależności od tego, czego oczekujecie od waszej płachty, warto być świadomym dodatkowych dostępnych możliwości (wszystkie płachty są standardowo wodoodporne), na przykład: większość nowoczesnych płacht ma na swoim obwodzie także oczka lub uchwyty, dzięki którym przy pomocy liny lub Paracordu można je bardzo łatwo zamocować tam, gdzie to właśnie potrzebujecie. Niektóre mają też specjalne wzmocnienie w dolnej części, … Różni się to jednak w zależności od typu i producenta...

Przed wycieczką (lub jakimś wydarzeniem na zewnątrz) wybór plandeki o odpowiednim rozmiarze i typie jest bardzo ważny, w przeciwnym razie jej nowy właściciel naraża się na szereg nowych problemów, których początkowo się nie spodziewał...

Do czego może się przydać dobra plandeka w lesie?

• Dla schronienia awaryjnego – prawdopodobnie każdy z nas wie, że gdy złożymy ponczo na pół, przeciągniemy przez nie Paracord i przywiążemy go do drzew i gałęzi wokół, natychmiast uzyskamy ochronę przed zwykłym deszczem, a także przed słońcem. Nie jest to jednak ochrona przed wszelkimi owadami i opadami, dlatego warto mieć przy sobie choćby małą siatkę na głowę.

• Do zbierania deszczówki – nawet jeśli nie masz zaufania do wody złapanej do brudnej płachty na picie (ktoś inny może znajdzie w sobie tę odwagę... W końcu wystarczy napić się umiejętnie i nie wzburzyć dna...), to wciąż jest to w miarę czysta woda za darmo w lesie, którą można wykorzystać do wielu rzeczy: mycia zębów, siebie czy naczyń, gaszenia ognia lub czegokolwiek innego, co właśnie potrzebujesz (obudzić kogoś lodowatą wodą). Przy okazji, cały proces łapania wody pójdzie Ci znacznie łatwiej, jeśli przeznaczysz na to jakiś pojemnik (nawet materiałowe wiaderko).

• Jako solarny oczyszczacz wody – jest to proces, który może zapewnić czystą wodę pitną z otoczenia lub przefiltrować już uzyskaną (rosa z trawy zebrana na ręcznikach). Najlepiej działa z przezroczystym kawałkiem plastiku lub peleryną, ale można użyć również zwykłej khaki plandeki. Po prostu wykop dół w ziemi (około metr na metr), na dnie umieść naczynie, do którego będzie się zbierać woda. Włóż do środka cokolwiek, co zawiera wodę, i przykryj całość, umieszczając kamyk na górze tak, aby znajdował się dokładnie nad naczyniem. Słońce będzie nagrzewać wszystko pod plandeką, czysta para będzie się unosić i kondensować na górze, a zważywszy na prawo grawitacji, zjedzie do naczynia dzięki małemu kamykowi pośrodku, który stworzył zagłębienie na plandece.

• Utrzymanie ciepła ciała ludzkiego – jeśli owiniemy naszego kolegę, któremu jest zimno, brezentem chroniącym przed wiatrem i deszczem, pomoże to utrzymać tę osobę w suchości i dodatkowo podniesie jego temperaturę ciała. Nigdy jednak nie owijać (ani siebie) bezpośrednio w plastikowy brezent! Jest on nieprzemakalny, więc pot nie będzie się odparowywał, a woda nie będzie przez niego przenikać, lecz będzie się tam gromadzić! W efekcie końcowym, będziemy bardziej mokrzy i zimniejsi niż na początku, a to ostatnia rzecz, której chcemy. Suchy brezent można natomiast na krótki czas wpleść między dwie suche koce, a następnie użyć na osobie.

• Nosze awaryjne – ktoś zranił sobie nogę o puszkę podczas nabierania wody z potoku lub nie może chodzić, ponieważ naciągnął mięsień? W takim przypadku z pewnością przyda się użycie plandeki jako doskonałych improwizowanych noszy (wymaga wytrzymałych gałęzi po obu stronach, aby je wzmocnić).

• Pozyskiwanie jedzenia – kto ma odwagę na jakieś prawdziwe leśne przysmaki, może spróbować tej techniki pozyskiwania jedzenia z mrowiska. Wszelkie te działania są jednak oczywiście karalne w normalnych warunkach, więc jeśli naprawdę nie chodzi o życie, nie wykonywać! Nad mrowiskiem można rozłożyć płachtę, zagiąć wszystkie jej boki o około 15 cm (aby tworzyły zagięcie od góry) i przenieść na nią część mrowiska (nigdy całe, inaczej kolonia zginie!) i zostawić na chwilę. Mrówki będą starały się uratować poczwarki i schowają je oraz siebie pod zagięciem płachty, gdzie można je zebrać i zjeść. W płachcie można jednak przenieść także jakieś szyszki, grzyby lub pokrzywy, jednym słowem, co las da… Tylko uwaga, u nas w lesie praktycznie nic nie wolno robić, w tym zbierać owoców i budować schronienia! (zobacz http://www.zakonyprolidi.cz/cs/1995-289)

• Ratowanie życia i sygnalizacja – plandeka może być użyta, dla niektórych może to być dość zaskakujące, także do sygnalizacji. Wystarczy na niej stworzyć kontrastowy napis, który zostanie zauważony z daleka (szczególnie z helikoptera): „Pomoc”, „HELP” lub „XXX” również spełnią swoją rolę, ponieważ nawet najmniej doświadczony członek górskiej służby ratunkowej doskonale wie, że trzykrotne powtórzenie tego samego znaku (ogniska, litery, ...) oznacza „Mamy problemy!”.

• Pułapka na zwierzęta – u nas również surowo zakazana przez prawo, ale jest całkiem możliwe, że możecie znaleźć się kiedyś za granicą w dziczy, gdzie wszyscy żyją z polowania, a łowienie w pułapki jest tu dozwolone. Wystarczy wykopać dół, położyć na górze coś kuszącego / pachnącego, przykryć dołem płótnem i zasłonić liśćmi oraz ziemią. Jednak uwaga, aby twój kolega, który wyruszył po leśne owoce, nie złamał sobie w niej nogi… !

• Zwykły plecak – chociaż większość ludzi wybiera się w plener z plecakiem normalnym, czyli szytym, kiedy masz brezent i wystarczającą ilość Paracordu lub innego sznurka, można sobie zrobić plecak/bandalier z brezentu. Jego pakowanie nie jest skomplikowane, ale jego wygoda nie jest duża (sznurek na ciele), więc nie przeniesiesz w ten sposób komfortowo bardzo ciężkich rzeczy. Jednak doświadczony leśnik lub zapalony minimalistka może w ten sposób zaoszczędzić kilka ładnych kilogramów na wadze plecaka (nowoczesny i całkowicie pusty plecak średniej wielkości waży zwykle około 2-3 kg +/-).

• Awaryjny, wodoodporny śpiwór – z jednego złożonego płachty i Paracordu można bardzo łatwo stworzyć coś w rodzaju dużej kieszeni przypominającej śpiwór („przeszytej” przez oczka / pętelki po bokach płachty), do której można wejść nawet z śpiworem, gdy zacznie padać w nocy, a nad sobą masz tylko prostą płachtę i nadciąga tornado, przy którym deszcz pada naprawdę ze wszystkich stron.

• Transport sprzętu / drewna / zapasów z punktu A do punktu B – niezależnie od tego, czy potrzebujesz przenieść suche drewno, znalezione ilości grzybów, dzikich jabłek, dzikiej róży, czy cokolwiek, na co natrafiłeś w lesie, w każdym z tych przypadków plandeka świetnie się sprawdzi.

• Improwizowana łódź – chociaż ten rodzaj użycia wymaga już pewnego doświadczenia, wyobraźni i umiejętności, potencjał tu oczywiście jest. Wystarczy odrobina kreatywności, płachta 3 x 4 m, wiosła i od razu macie łódkę, która waży 10 kg i zapewni Wam mnóstwo zabawy!

Wybrać kolor plandeki można dziś z niezwykle wielu odcieni, jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby wziąć farby w sprayu / pędzle i stworzyć własną wersję...

Jak się zdecydować między plandeką a namiotem?

Ponieważ obecnie ludzie przy zakupie plandek często stoją przed dylematem, czy wybrać namiot czy plandekę, podamy kilka wskazówek i pytań na ten temat w duchu „Jakie zalety i wady mają namioty w porównaniu z plandekami i odwrotnie?”.  

Zalety namiotów

• Oferuje lepszą ochronę – Tak, choć istnieją dziesiątki i dziesiątki form i kształtów, w które można przekształcić namiot (jak wie każdy najmłodszy skaut), to żadna z nich nie zapewnia tak dobrej jakości izolacji i zerowej przepuszczalności jak dobrze wybrany i jakościowy namiot. Jeśli dodatkowo wybraliście model z optymalną odpornością na wodę, to właśnie namiot daje większą szansę, że nie tylko przetrwacie dane warunki, ale spędzicie je w komforcie.

• Można je szybciej postawić – namiot jest bardzo „instant”、 i szybkie postawienie twojego schronienia poza cywilizacją. Istnieją bowiem pewne rodzaje środowisk, gdzie z płachtą trudno będzie szybko zbudować schronienie, ponieważ płachta wymaga idealnego mocowania w otoczeniu, aby się nie chwiała. Niestety nie zawsze i nie wszędzie jest to możliwe. Postawienie namiotu z wewnętrznym stelażem to kwestia kilku minut.

• Ochrona przed zwierzętami – chociaż jest to bardziej (biorąc pod uwagę umiejętności przeciętnego drapieżnika i śmiesznie cienki materiał namiotu) granica głównie psychologiczna, namiot oferuje pewną domową strefę komfortu. Znane są przypadki, kiedy niedźwiedzie węszyły wokół namiotu, ale do środka się nie dostały, więc jest całkiem możliwe, że gdyby osoby te spały pod gołym niebem, sytuacja wyglądałaby inaczej?

Wady namiotów

• Waga i rozmiary – chociaż dzisiaj istnieje wiele niesamowitych namiotów z materiałów o niesamowitych właściwościach, to wciąż faktem jest, że pałatka jest po prostu zawsze bardziej kompaktowym rozwiązaniem. Nie wspominając już o tym, że namiotu nie można użyć jako dodatkowego narzędzia, ponieważ z pałatką biwakowiczowi i survivalowcowi jest o wiele łatwiej: w namiocie nie przeniesiesz z powrotem grzybów znalezionych w lesie, nie mówiąc już o drewnie, nie można jej użyć do transportu rannej osoby, jako duże poncho dla wielu osób podczas deszczu, ani jako ochronę dla suchego drewna, …

• Wysokie koszty – doskonała płachta, która wytrzyma dziesiątki lat, kosztuje znacznie mniej niż porównywalnie świetny namiot. Ponadto, jeśli namiot ma faktycznie oferować najwyższą ochronę, jego cena będzie równie wysoka. Innymi słowy, nie warto kupować namiotu innej niż wysokiej jakości, bo inaczej nie będzie on źródłem radości, lecz raczej frustracji.

Brezy i płachty są dziś używane we wszystkich miejscach, gdzie trzeba coś chronić przed deszczem, wodą i śniegiem, do czego mają płachty odpowiednie kolory i rozmiary najlepsze predyspozycje.

Zalety brezentu

• Łatwość i kompaktowość – dla jednej osoby plandeka powinna mieć przynajmniej 2 x 3 metry, a jeszcze lepiej 2,5 m x 3,5 m, w przypadku większej liczby osób minimum wynosi 3 m x 4 m, ale lepiej więcej. Nawet takie ogromne plandeki są jednak lżejsze niż namioty.

• Wszechstronność i uniwersalność – choć plandeki najczęściej są używane jako forma schronienia, świetne jest to, że można je wykorzystać do wielu innych celów – jako awaryjna sieć do spania nad błotnistym terenem, do zbierania wody (gdy pada deszcz), ...

• Plandeki są bardzo tanie – swoją ceną plandeki i brezent naprawdę zadowolą osoby oszczędne, ponieważ ich ceny zaczynają się od kilkuset koron, a kończą na kilku tysiącach. To wszystko – żadnych dziesiątek tysięcy jak za super-VIP namioty.

• Z płachtą można zbudować wygodne schronienie nawet nad ziemią – jeśli wiesz, co robisz (przykładowo, czytasz nasz magazyn survivalowy online), wtedy jest dla ciebie jasne, że kiedy budujesz swoje miejsce do spania, możesz mieć jedną płachtę pod sobą jako ogromny wygodny hamak, a drugą rozciągnąć jakby nad sobą pomiędzy drzewami na Paracord i od razu masz perfekcyjne krótkoterminowe schronienie.

• Można używać w połączeniu z ogniem – jak wszyscy doświadczeni zwiadowcy (a teraz także i Ty!) wiedzą, płachta biwakowa może być używana w połączeniu z ogniem, co jest czymś, co w drogim namiocie przyszłoby do głowy tylko nielicznym (tj. rozpalenie tam ognia). Jeśli ustawi się płachtę biwakową tak sprytnie, aby chroniła przed deszczem, a mimo to być blisko osłoniętego ognia, to także jest możliwe i nie stanowi problemu.

Wady celt

• Żadna izolacja od dołu – w namiocie niezbędna jest jego pełna izolacja ze wszystkich stron, a zwłaszcza od dołu. Jeśli masz plandekę o wystarczających rozmiarach, można ją złożyć tak, by służyła także jako podłoga, jeśli jest to naprawdę konieczne. Jednakże, dodanie warstwy od dołu często zmniejsza ilość materiału dostępnego z innej strony. Mokra podłoga może prowadzić do różnych nieprzyjemności – zawilgotnieją ci plecak i suche rzeczy w nim, możesz poślizgnąć się na błocie, itp. Dlatego dobre rozwiązanie to noszenie dwóch plandek – jednej na dół jako częściowy parawan od wiatru z najbardziej narażonego kierunku, a drugą użycie jako tradycyjnego i znacznie bardziej komfortowego „A”.

• W nocy wpełzają na ciebie wszystkie stworzenia dookoła – jeśli jest coś, bez czego letni turysta z plandeką nie może się obejść, to jest to moskitiera dla każdej osoby. Namiot jest zamknięty i zawiera pewną formę moskitiery w swoich otworach wentylacyjnych, ale plandeka naturalnie nie, więc w obszarze z dużą ilością komarów naprawdę się nie wyśpisz. Moskitiera oczywiście działa również w dzień na mrówki i częściowo na słońce (stosunkowo gęsta sztuczna tkanina).

• Odpowiednia aplikacja płachty wymaga doświadczenia – jeśli płachta ma dobrze służyć, musisz oczywiście mieć z nią przetrenowane różne sytuacje, aby wiedzieć, jaki typ schronienia jest kiedy odpowiedni. Bardzo zaleca się również wypróbowanie kilku z nich w domu w ogrodzie (przed blokiem) na próbę. Gdyż, jeśli nie wiesz, czego możesz oczekiwać od płachty w przyrodzie, to logiczne jest, że nie możesz oczekiwać cudów w lesie, a tym bardziej wygody...