9 najczęstszych błędów przy użyciu maski ochronnej

Nawet najlepsza maska ochronna nie zapewni niezawodnej ochrony, jeśli nie jest szczelna, używa się jej z niewłaściwym filtrem lub zaniedbuje kontrolę i konserwację. Błędy przy zakładaniu i używaniu maski ochronnej często są niepozorne. Przyjrzymy się 9 najczęstszym z nich – od brody w linii uszczelnienia, przez wybór i wymianę filtra, aż po czyszczenie i prawidłowe przechowywanie.

Broda pod linią uszczelniającą, źle założona maska lub filtr, który pasuje do gwintu, ale nie jest przeznaczony do konkretnych zagrożeń. Wszystko to może wpłynąć na ostateczny poziom ochrony. Przyjrzymy się dziewięciu częstym błędom popełnianym podczas używania masek ochronnych – od zakładania przez dobór i wymianę filtra aż po konserwację i przechowywanie.

Czytaj dalej: Chcesz wiedzieć, jak rozpoznać naprawdę profesjonalną maskę ochronną? W artykule CM-6: Co odróżnia profesjonalną maskę ochronną od zwykłych cywilnych rozwiązań dokładniej zajmujemy się certyfikacją, szczelnością, oporem oddechowym, polem widzenia i innymi parametrami.

Niewłaściwe założenie maski ochronnej

Założyć maskę, zaciągnąć paski i gotowe? Nie do końca.

Pełnotwarzowa maska musi dobrze przylegać do twarzy, aby wokół była utworzona funkcjonalna linia uszczelnienia. Jeśli gdzieś materiał jest zgięty, maska jest źle dopasowana lub paski nie są poprawnie ustawione, może powstać szczelina, przez którą powietrze z otoczenia będzie przenikać do środka poza filtrem.

Rozwiązaniem nie jest maksymalne zaciśnięcie wszystkiego. Zbyt mocne zaciśnięcie może być niewygodne i samo w sobie nie gwarantuje prawidłowego dopasowania maski. Ważne jest, aby postępować zgodnie z instrukcjami konkretnego producenta i zaciskać paski we właściwy sposób.

Prawidłowe założenie maski ochronnej nie powinno być czymś, co osoba próbuje po raz pierwszy dopiero wtedy, gdy faktycznie jej potrzebuje. Sposób zakładania, ustawianie pasków i późniejszą kontrolę warto przetestować wcześniej.

Nawet nieużywana maska ochronna nie powinna bez kontroli od razu trafić z powrotem do wyposażenia. Po użyciu ważne jest sprawdzenie jej stanu, przeprowadzenie zalecanej konserwacji i następnie jej prawidłowe przechowywanie. Foto: Rigad

2. Broda lub włosy w linii uszczelniającej

Pełna broda może wyglądać świetnie. Powierzchnia uszczelniająca masek pełnotwarzowych zazwyczaj jednak nie jest z tego taka zadowolona.

Zasada jest prosta. Aby maska prawidłowo przylegała, jej krawędź uszczelniająca musi stykać się bezpośrednio ze skórą. Jeżeli pomiędzy nią a skórę dostaną się broda, włosy lub inna przeszkoda, może to umożliwić przedostawanie się powietrza z zewnątrz.

To nie tylko duża broda. Problemem mogą być także zarost wkraczający bezpośrednio w linię uszczelnienia lub włosy wplątujące się pod krawędzią maski. Taka sama uwaga jest potrzebna wszystkiemu innemu, co przechodzi przez miejsce, gdzie maska ma uszczelniać.

Przy ochronie dróg oddechowych wpływ mają również szczeliny, które mogą być niewidoczne na pierwszy rzut oka.

3. Pominięcie kontroli szczelności

Prawidłowo założona maska to podstawa, ale przed użyciem należy również sprawdzić sam system ochronny. Nawet drobna usterka lub źle złożona część może stworzyć drogę, przez którą niefiltrowane powietrze dostanie się do środka.

W masce CM-6 należy na przykład zwrócić uwagę na zawory wdechowe i wydechowe oraz prawidłowe zamknięcie nieużywanych otworów. Jeśli używasz tylko jednego filtru, druga komora wdechowa musi być zamknięta zaślepką, a ta musi być prawidłowo dokręcona. Producent wymaga także próby szczelności po niektórych czynnościach konserwacyjnych, na przykład po ingerencji w zawór wydechowy.

Celem tej kontroli jest sprawdzenie, że cały system pozostaje zamknięty i powietrze dostaje się do maski tylko drogą, którą ma się do niej dostać.

Maska ochronna musi dobrze przylegać nawet podczas ruchu i pracy z innym wyposażeniem. Na końcową ochronę wpływa nie tylko sama maska, ale także jej poprawne założenie, stan i odpowiednio dobrany filtr. Foto: Rigad

4. Wybór filtra tylko na podstawie tego, czy pasuje

Ma odpowiedni gwint, więc jest odpowiedni. To jeden z najbardziej niebezpiecznych mitów.

Standardyzowane połączenie, na przykład gwint Rd 40 × 1/7" według EN 148-1, rozwiązuje problem mechanicznej kompatybilności maski i filtru. Nie mówi jednak nic o tym, przed czym dany filtr chroni.

Filtry cząsteczkowe są przeznaczone do wychwytywania cząstek i aerozoli. Filtry przeciwgazowe używają wkładu sorpcyjnego przeznaczonego przeciwko konkretnym grupom gazów i par. Filtry kombinowane łączą obie funkcje. Poszczególne typy są także dalej rozróżniane według swojego przeznaczenia i klasy.

Filtr należy więc wybierać w zależności od konkretnego ryzyka, a nie według koloru, ceny czy tego, że można go łatwo przykręcić do maski.

5. Używanie filtra zbyt długo

Filtr nie jest częścią o nieskończonej żywotności. Niestety, nie istnieje prosta zasada typu „wymieniam go raz do roku”.

W filtrach cząsteczkowych podczas użytkowania zatrzymane cząstki stopniowo się gromadzą i mogą zwiększać opór przy oddychaniu. W przypadku filtrów przeciw gazom i parom sytuacja jest inna. Ich materiał sorpcyjny ma ograniczoną pojemność, a rzeczywisty czas użytkowania zależy między innymi od rodzaju i stężenia zanieczyszczenia, warunków otoczenia, intensywności oddychania oraz właściwości samego filtra.

Należy również rozróżniać okres przechowywania zamkniętego filtra od okresu bezpiecznego użytkowania po jego otwarciu. Data ważności na opakowaniu nie oznacza, że filtr można używać dowolnie długo do tego dnia.

Nie można również polegać na węchu. Niektóre substancje mogą nie mieć wystarczająco wyraźnego zapachu, węch może stopniowo się adaptować, a w innych przypadkach stężenie może być niebezpieczne, zanim użytkownik je niezawodnie zauważy.

Filtr należy wymieniać zgodnie z jego typem, warunkami użytkowania oraz zaleceniami producenta. Powodem do wymiany może być również uszkodzenie, zanieczyszczenie lub inna zmiana stanu filtra.

6. Stosowanie maski filtracyjnej w środowisku z niedoborem tlenu

To jest błąd, którego lepszy ani większy filtr nie rozwiąże.

Filtr potrafi usuwać z powietrza substancje, przeciwko którym jest przeznaczony. Nie potrafi jednak dostarczać tlenu. Jeśli w otaczającej atmosferze jest go zbyt mało, filtracyjna maska ochronna nie jest właściwym rozwiązaniem.

Producent na przykład w przypadku maski ochronnej CM-6 określa minimalną zawartość tlenu w powietrzu atmosferycznym na poziomie 17% obj. przy użyciu z filtrem.

To jest ważne szczególnie w zamkniętych przestrzeniach, zbiornikach, szybach i innych środowiskach, gdzie może dojść do spadku stężenia tlenu lub gdzie skład atmosfery nie jest bezpiecznie znany. W takich warunkach może być konieczne użycie odpowiedniego izolacyjnego sprzętu oddechowego, który nie jest zależny od powietrza zewnętrznego.

Prostě řečeno: filtr oczyszcza powietrze, którym oddychasz. Jeśli jednak nie ma w nim wystarczającej ilości tlenu, nie ma czego naprawiać.

7. Używanie maski bez sprawdzania jej stanu

Maska ochronna nie jest niezniszczalna. Przed użyciem nie wystarczy tylko sprawdzić, czy jest prawidłowo założona.

Uwagę należy zwrócić na stan policzka i powierzchni uszczelniających, wizjera, systemu mocowania, gwintów oraz połączenia filtra, a także na zawory wdechowe i wydechowe. To właśnie stosunkowo niepozorny element może mieć zasadniczy wpływ na funkcjonowanie całej maski.

Kontrola jest ważna również po dłuższym przechowywaniu. Na przykład dla CM-6 producent zaleca regularne sprawdzanie zaworów wdechowych i wydechowych oraz test szczelności przy długoterminowym składowaniu.

Innymi słowy: fakt, że maska była ostatnio w porządku, nie gwarantuje jej obecnego stanu.

Podczas aktywności fizycznej szybko ujawnia się prawidłowe osadzenie maski, komfort oddychania oraz ergonomia całego systemu. Przed użyciem ważne jest sprawdzenie maski, filtra oraz ich poprawnego złożenia. Foto: Rigad

8. Nieprawidłowe czyszczenie i konserwacja

Maskę ochronną należy utrzymywać w czystości. To jednak nie oznacza, że można używać do niej wszystkiego, co akurat znajduje się w szafce z środkami czystości.

Materiały policzka, wizjera, zaworów i innych części mogą reagować na niewłaściwe środki chemiczne. Agresywny środek czyszczący lub rozpuszczalnik może więc łatwo wyrządzić więcej szkody niż pożytku. Równie niewłaściwe jest grube czyszczenie mechaniczne – zwłaszcza wizjer nie jest dobrym pomysłem do szorowania szorstką gąbką, szczotką lub innym środkiem, który może porysować jego powierzchnię. AVEC Chem, producent CM-6 dlatego ustala procedurę czyszczenia i dezynfekcji, której należy się trzymać.

Równie ważne jest prawidłowe złożenie maski po konserwacji. Jeśli niektóre części zostały zdemontowane, muszą być prawidłowo zamocowane na miejscu, a przed kolejnym użyciem trzeba sprawdzić funkcjonalny stan maski.

W przypadku środka ochronnego nie jest tak, że im bardziej agresywne czyszczenie, tym lepiej.

9. Niewłaściwe przechowywanie maski i filtrów

Ostatni błąd paradoksalnie pojawia się w momencie, kiedy już nie używasz maski ochronnej.

Niewłaściwa temperatura, wilgotność, bezpośrednie promieniowanie słoneczne, działanie chemikaliów lub długotrwała deformacja mogą wpłynąć na stan poszczególnych materiałów. Maskę ochronną należy z tego powodu przechowywać zgodnie z warunkami określonymi przez producenta i w sposób, który zapobiega deformacji części twarzowej lub innych części funkcjonalnych.

Szczególną uwagę wymagają filtry. Zwłaszcza w przypadku filtrów przeciw gazom i parom istotne jest, czy są nadal w nienaruszonym oryginalnym opakowaniu, czy już zostały otwarte i wystawione na działanie atmosfery. Zasady przechowywania i dalszej przydatności należy zatem oceniać według konkretnego produktu.

To dobrze pokazuje również długą żywotność profesjonalnych masek. Producent przy CM-6 podaje czas przechowywania i użytkowania do 20 lat od daty produkcji, ale tylko przy zachowaniu określonych warunków. W trakcie długotrwałego przechowywania zaleca się co pięć lat kontrolę zaworów wdechowych i wydechowych oraz test szczelności.

Dwadzieścia lat nie oznacza „odłożyć do piwnicy i wyciągnąć w 2046 roku”. Nawet nieużywane wyposażenie ochronne wymaga odpowiednich warunków i regularnej kontroli.

Nawet profesjonalna maska nie wybaczy wszystkiego

Profesjonalna maska ochronna może oferować certyfikowaną konstrukcję, trwałe materiały, niski opór oddechowy lub wysokiej jakości system uszczelniający. „O ostatecznej ochronie nie decyduje jednak wyłącznie wysoka jakość samego wykonania.

Równie ważne jest, by wybrać odpowiedni filtr, prawidłowo założyć maskę i sprawdzić jej dopasowanie, używać jej tylko w warunkach, do których jest cały system przeznaczony, oraz nie zaniedbywać konserwacji ani przechowywania.

Właśnie dlatego warto znać nie tylko parametry sprzętu ochronnego, ale także jego ograniczenia. W przypadku środka, który ma chronić drogi oddechowe przed niebezpieczną atmosferą, drobny szczegół może stanowić różnicę między tym, czy system ochronny działa tak, jak powinien, czy tylko stwarza pozory bezpieczeństwa.